HOSxP แอด มึน โฮ..

การช่วยเหลือสนับสนุน รพ.สต.

ประมาณปลายเดือนที่แล้ว น้องกุ๊กกิ๊ก นักวิชาการสาธารณสุข อยู่ที่สถานีอนามัยโนนป่าซาง อำเภอผาขาว โทรมาประสานกับผมว่าจะขอมาให้ช่วยสอนเกี่ยวกับโปรแกรม HOSxP PCU ด้วยความคุ้นเคยกันเป็นส่วนตัวเพราะแฟนของกุ๊ก ทำงานอยู่ที่ฝ่ายเอ๊กเรย์ของโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย และผมเพิ่งรู้ว่าน้องเขาได้ไปทำงานที่อำเภอผาขาว..

เนื่องจากพื้นฐานความรู้เกี่ยวกับระบบงานสาธารณสุข และ HOSxP PCU เป็นเรื่องยากสำหรับมือใหม่ โดยเฉพาะการลงบันทึกข้อมูลที่มีความซับซ้อน เชื่อมโยงกันหลายระบบงาน ผมจึงให้ดูวิดิโอสาธิตการลงข้อมูลในแต่ละบัญชีไปก่อน และสอนเกี่ยวกับวิธีการใช้งานโปรแกรมที่จะเอาไว้ติดต่อสื่อสาร หรือช่วยเหลือเวลาที่มีปัญหา จึงได้แนะนำโปรแกรมสำหรับสื่อสารอย่าง Skype และ teamviewer และฝึกให้ใช้โปรแกรมพวกนี้ก่อน ส่วน HOSxP PCU ผมลองให้น้องลองบันทึกข้อมูลเพื่อดูพื้นฐานความรู้ที่มี ก่อนที่จะเสริมในส่วนที่ขาด

ผ่านไปหลายวัน ผมก็ไม่ได้ติดตามต่อว่าน้องจะมีปัญหาการใช้งานอะไรอีกหรือเปล่า จนกระทั่งเมื่่อวันก่อนได้รับ Call มาจาก สอ.โนนป่าซาง ซึ่งมีคำถามเกี่ยวกับการลงบันทึกข้อมูลแพทย์แผนไทย ผมจึงสอนผ่านโปรแกรม Skype ซึ่งโปรแกรมนี้ผมมักเลือกใช้กรณีที่ต้องการพูดคุยเป็นส่วนตัวและต้องดูหน้าจอของอีกฝ่าย หรือแนะนำเฉพาะเรื่องเป็นรายบุคคล โดยขอดูหน้าจอและให้ทดลองลงข้อมูลให้ดูก่อน

ได้เห็นความพยายาม และความตั้งใจของน้องๆที่ทำงานในระดับ รพ.สต. ในขณะเดียวกันก็ได้เห็นปัญหาว่าการวางระบบเพื่อช่วยเหลือสนับสนุนคนทำงานระดับพื้นที่ยังคงต้องคิดกันต่อว่าจะทำอย่างไรดี..เพราะถึงแม้ว่าในระบบเทคโนโลยีในปัจจุบันจะช่วยได้เยอะ แต่ก็ยังเป็นระดับที่ไกลเกินไป ถ้าเป็นเกมส์ฟุตบอลเหมือนทีมจะขาดกองกลางยังไงไม่รู้นะครับ..

คู่มือตั้งค่าวัคซีน ตอนที่ 5 บัญชี 3 งานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค

บัญชี 3 งานโภชนาการ งานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค งานอนามัยแม่และเด็กอายุ 0-11 เดือน มีตารางวัคซีนที่เกี่ยวข้องโดยตรงคือ wbc_vaccine ซึ่งมีความสัมพันธ์กับ person_vaccine และ vaccine_combination ดังนั้นหากจะข้อมูลในตารางนี้ควรตรวจสอบข้อมูลใน 2 ตารางดังกล่าวด้วยครับ

ตาราง wbc_vaccine ประกอบด้วย

1.wbc_vaccine_id

2.wbc_vaccine_name

3.wbc_vaccine_code

4.age_min

5.age_max

6.export_vaccine_code

7.check_code

8.vaccine_in_use (หากกำหนด=Y ใช้ในการคำนวน %ความครอบคลุมของวัคซีน)

9.hos_guid

10.icode รหัสเวชภัณฑ์ วัคซีน ในตาราง drugitems

11.price ราคาเวชภัณฑ์

12.combine_vaccine (กำหนด=Y เป็นวัคซีนรวม)

ซึ่งวัคซีนที่ใช้ในกลุ่มเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี ประกอบด้วย

BCG วัคซีนป้องกันวัณโรค

HB วัคซีนป้องกันตับอักเสบ

DTP วัคซีนป้องกันโรคคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก

OPV วัคซีนป้องกันโรคโปลิโอ

Measle วัคซีนป้องกันโรคหัด

Measle/MMR วัคซีนป้องกันโรคหัด คางทูม หัดเยอรมัน

DTPHB วัคซีนป้องกันคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน ตับอักเสบ

การกำหนดค่าต่างๆของตาราง wbc_vaccine เนื่องจากผมยกเลิกการกำหนดค่าวัคซีนรวม DTPHB เป็นวัคซีนเดี่ยวตามเหตุผลที่ผมได้อธิบายแล้วในตอนที่ 2 ในตาราง Vaccine_combination

ดังนั้นในตารางนี้ฟิลด์ combine_vaccine ผมจึงกำหนดให้มีค่า= N

การคำนวนความครอบคลุมของวัคซีนในกลุ่มเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี มีวัคซีนที่ยังคงใช้ในกลุ่มนี้คือ

BCG,HB1,OPV1-3,DTPHB1-3, Measle/MMR ดังนั้นจึงกำหนดค่า vaccine_in_use ในวัคซีนกลุ่มนี้=Y ส่วนรายการอื่นๆที่ไม่ใช้คำนวนความครอบคลุมให้กำหนดค่า=N

ภาพที่ 1 ตาราง wbc_vaccine

ภาพที่ 2 การลงบันทึกวัคซีนที่ได้รับจากที่อื่น

ใน HOSxP เวอร์ชั่น 3.54.6.XX ระบบบัญชี 3 มีรายการวัคซีนที่รับจากที่อื่นโดยสามารถบันทึกข้อมูลเพื่อให้เกิดความครอบคลุม โดยไม่ต้องส่งตรวจออก visit ใหม่ เพื่อให้ % ความครอบคลุมแสดงผลที่ถูกต้อง โดยกรณีของวัคซีนที่รับมาจากที่อื่นๆจะไม่เพิ่ม visit ผู้ป่วยใหม่

ภาพที่ 3 สรุปรายการวัคซีนที่ได้รับ

หลังจากที่ได้ทดลองลงบันทึกข้อมูลทั้งในส่วนของวัคซีนที่รับจากที่อื่น และวัคซีนอื่นๆที่มารับบริการปกติ รวมถึงวัคซีนรวมอย่าง DTPHB ซึ่งผมไม่ได้กำหนดตาราง vaccine_combination ให้มีความสัมพันธ์กับวัคซีน DTP และ HB ดังนั้นเมื่อลงข้อมูลวัคซีน DTPHB จะไม่มีข้อมูลวันที่แสดงในวันที่ได้รับของวัคซีน DTP และ HB

ภาพที่ 4 ข้อมูลการได้รับวัคซีนระบบงานบัญชี 3

เมื่อย้อนกลับมาดูข้อมูลในบัญชี่ 3 จะพบว่าการประมวลผลความครอบคลุมได้ 100 % ตามเกณฑ์(ตามค่าที่ตั้งไว้ในตาราง wbc_vaccine ฟิลด์ vaccine_in_use) โดยในช่องสีน้ำเงินเป็นวัคซีน BCG และ HB1 ซึ่งลงข้อมูลจาก Tab การรับบริการจากที่อื่นๆ ส่วนในกรอบสีแดงเป็นวัคซีนที่บันทึกผ่านระบบบริการปกติของโปรแกรม ซึ่งจะเห็นว่าเมื่อลงบันทึกข้อมูล DTPHB 1-3 จะไม่มีข้อมูลวันที่แสดงในช่อง DTP 1-3 และ HB 2-3 แต่ในส่วนของข้อมูล Measle/MMR ในหน้าจอสรุปข้อมูล ภาพที่ 3 มีข้อมูลวันที่ของรับบริการแสดงแต่ในหน้าจอนี้ยังพบว่ายังมีปัญหาเรื่องการแสดงผลอยู่

หมายเหตุ ทดสอบจาก HOSxP PCU 3.54.6.1

คู่มือตั้งค่าวัคซีน ตอนที่ 4 บัญชี 2 หญิงตั้งครรภ์ฯ

ภาพที่ 1 ตาราง anc_vaccine และ women_vaccine

บัญชี 2 หญิงตั้งครรภ์และหญิงหลังคลอด มีตารางวัคซีนที่เกี่ยวข้องคือ anc_vaccine และ women_vaccine ซึ่งทั้งสองตารางจะมีฟิลด์ที่แตกต่างกัน โดยตาราง anc_service เป็นตารางวัคซีนที่จะแสดงให้เลือกในหน้าจอบริการ Tab Vaccine/Lab

ภาพที่ 2 การลงบันทึกข้อมูลวัคซีนในบัญชี 2

การกำหนดวัคซีนตามภาพที่ 1 มีประเด็นที่ยังหาข้อสรุปกันว่าควรจะกำหนดให้มีวัคซีน dTANC และ TT ในตารางนี้ไม่ แต่จากการสอบถามเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงาน วัคซีน TT เป็นวัคซีนที่ใช้ป้องกันบาดทะยักในบาดแผลและหญิงตั้งครรภ์ แต่มีข้อมูลสนับสนุนทางวิชาการว่าควรกระตุ้มภูมิคุ้มกันโรคคอตีบซึ่งลดต่ำลงในผู้ใหญ่ที่ไม่มีการติดเชื้อทางธรรมชาติจึงใช้ dT แทนมาตั้งแต่ปี 2548 ในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ โดยทางสำนักงานควบคุมโรคติดต่อสนับสนุนวัคซีน dT ในกลุ่มนักเรียนและหญิงตั้งครรภ์ แต่ในกลุ่มอื่นที่มาฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยัก โรงพยาบาลต้องจัดซื้อเอง ซึ่งส่วนใหญ่จะมีการจัดซื้อเฉพาะ TT โดยที่วัคซีนสองตัวนี้สามารถทดแทนกันได้ เช่น กรณีหญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์แต่วัคซีน dT หมดสามารถนำวัคซีน TT มาฉีดแทนได้

ดังนั้นผมจึงกำหนดให้มีวัคซีน TT และ dTANC และหากมีผู้มารับบริการวัคซีนตัวใด ให้เจ้าหน้าที่ลงบันทึอขข้อมูลตามความเป็นจริง

ภาพที่ 3 แสดงข้อมูลการให้บริการวัคซีน

จากภาพที่ 3 ผมทดลองกำหนดให้ครั้งแรกของการมาฝากครรภ์ได้รับบริการ TT และในครั้งที่ 3 ได้รับบริการฉีด dTNC ซึ่งเมื่อลงวัคซีนที่ให้บริการตามความเป็นจริง ข้อมูลที่แสดงในหน้าจอบัญชี 2 จะมีข้อมูลวัคซีนในส่วนของ TT และ dTANC ครับ

ภาพที่ 4 แสดงทะเบียนบัญชี 2 ของผู้รับบริการที่ได้รับวัคซีน TT และ dTANC

คู่มือการตั้งค่าวัคซีน ตอนที่ 3 การตั้งค่า person_vaccine

ภาพที่ 1 ตาราง person_vaccine

ตาราง person_vaccine เป็นตารางสำคัญที่เป็นข้อมูลวัคซีนทุกตัวที่ใช้และเป็นตารางสำหรับอ้างอิง code ของตารางอื่นๆ ซึ่งมีฟิลด์ที่ประกอบด้วย
1.person_vaccine_id
2.vaccine_name สามารถกำหนดเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษก็ได้ครับ
3.vaccine_code ฟิลด์นี้อ้างอิงกับชื่อมาตรฐานของวัคซีน โดยที่ผมกำหนดจะพิมพ์ตัวอักษรตัวเล็กตัวใหญ่ตามชื่อมาตรฐาน
4.vaccine_group ฟิลด์นี้เป็นกลุ่มของวัคซีนที่จะแสดงในเมนูการขอเบิกวัคซีนซึ่งจะจัดเป็น group ไว้ ดังนั้นหากวัคซีนรายการใดไม่มีรายชื่อในการเบิกวัคซีน ให้กำหนดตรงฟิลด์นี้ครับ
5.export_vaccine_code รหัสส่งออกวัคซีนให้กำหนดตามมาตรฐานรหัสส่งออกของ สนย.
6.hos_guid เป็นค่าทีีกำหนดโดยโปรแกรมครับหากมีการลงบันทึกวัคซีนจะมีตัวเลขและข้อความอัตโนมัติแต่ถ้ากำหนดรายการเพิ่มขึ้นมาใหม่ไม่ต้องใส่ข้อมูลอะไรครับ
7.combine_vaccine หากวัคซีนตัวใดมีการกำหนดในตาราง vaccine_combination เป็นวัคซีนรวม ให้มากำหนดในฟิลด์นี้ = Y ครับ




ภาพที่ 2 แสดงความเชื่อมโยงของตาราง person_vaccine กับ ข้อมูลเบิกจ่ายวัคซีน

คู่มือการตั้งค่าวัคซีน ตอนที่ 2 การตั้งค่าวัคซีนรวม

ตามที่ได้กล่าวถึงในตอนที่ 1 เกี่ยวกับความรู้ในเรื่องการตั้งค่าวัคซีน และตารางต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ในตอนที่ 2 เราจะพูดกันถึงเรื่องการตั้งค่าวัคซีนรวมในตาราง Vaccine_combination โดยผมจะยกตัวอย่างกรณีของวัคซีน DTPHB ซึ่งเป็นวัคซีนรวม DTP และ HB เผื่อว่าในอนาคตอาจจะมีัวัคซีนรวมเพิ่มขึ้นใหม่ และจำเป็นต้องมากำหนดค่าวัคซีนรวม

ภาพที่ 1 ตาราง Vaccine_combination ที่กำหนดในปัจจุบัน

ข้อมูลในตารางนี้ จะมีฟิลด์ที่เกี่ยวข้อง คือ
1.vaccine_combination_id
2.vaccine_code
3.vaccine_combine_code

ซึ่งการกำหนดข้อมูลทั่วไปๆจะมีรายการวัคซีนในช่อง Vaccine_code เหมือนกับตาราง person_vaccine แต่ถ้าวัคซีนตัวใดเป็นวัคซีนรวม เช่น DTPHB จะกำหนดเพิ่มดังภาพที่ 2โดยต้องบันทึกวัคซีน DTPHB1 ในฟิลด์ vaccine_code 2 reocrd แต่ในฟิลด์ vaccine_combine_code จะแตกต่างกันโดยจะลงข้อมูลเป็น DTP1 และ HB2 ดังนี้

ภาพที่ 2 ตัวอย่างการเซตค่าวัคซีนรวม

จากภาพที่ 2 จะเห็นว่าถ้าเป็นวัีคซีนเฉพาะ เช่น DTP หรือวัคซีนตัวอื่นๆ จะลงข้อมูลเพียง 1 record เท่านั้นแต่ถ้าเป็นวัคซีนรวมอย่าง DTPHB1 จะต้องลงบันทึก 2 record โดยในฟิลด์ vaccine_code มีข้อมูลเหมือนกันต่างกันเพียงฟิลด์ vacvine_combination_code

การกำหนดวัคซีนรวม DTPHB

- DTPHB1 = DTP1, HB2

- DTPHB2 = DTP2, HB3
- DTPHB3 = DTP3, HB4

แต่ HOSxP เวอร์ชั่นใหม่ๆ ตั้งแต่ 3.54.5.XX โดยส่วนตัวผมคิดว่าไม่ต้องกำหนดวัคซีนรวมในลักษณะนี้อีกแล้ว เพราะวัคซีนแต่ละตัวมีความจำเป็นที่ต้องระบุ Lot ของวัคซีน และในเวอร์ชั่นใหม่ จะมีช่องแสดงผลสำหรับวัคซีนแต่ละตัวโดยเฉพาะ**

คู่มือการตั้งค่าวัคซีน ตอนที่ 1 ความรู้เกี่ยวกับตารางวัคซีน

พูดถึงเรื่องการตั้งค่าและการใช้งานวัคซีนในโปรแกรม HOSxP เป็นยาขมสำหรับโรงพยาบาลและ รพ.สต.กันพอสมควร ในช่วงที่ผมเริ่มใช้ HOSxP เมื่อปี 2548 เวอร์ชั่นในยุคนั้นยังไม่มีโปรแกรมรองรับระบบงาน PCU แต่ก็มีเมนูบัญชี 1-10 ให้เห็นเป็นความหวังว่าจะมีการพัฒนาในส่วนนี้ จนกระทั่งเข้าสู่ยุคที่ 18 แฟ้มเฟื่องฟู จังหวัดร้อยเอ็ดได้ร่วมกับ BMS เพื่อพัฒนา HOSxP PCU ใช้งานทั้งจังหวัด และยังเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ให้ใช้กันฟรีๆ ทำให้มีการโยกย้ายถ่ายโอนข้อมูลจาก HCIS มาสู่ HOSxP PCU ในหลายพื้นที่ แต่ส่วนใหญ่ก็ยังคงใช้หรือเปลี่ยนมาใช้ JHCIS ซึ่งดูเหมือนกว่าจะตอบสนองต่องานของ รพ.สต.ได้ดีกว่า..

ในส่วนของเรื่องวัคซีนหลังจากที่มีการนำเข้ามาใช้ใน HOSxP PCU ซึ่งจะมีระบบบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการใช้วัคซีนอยู่หลายบัญชี เช่น บัญชี 2 ,บัญชี 3 บัญชี 4 และบัญชี 5 ปัญหาของการตั้งค่าวัคซีนที่มีตารางเกี่ยวข้องหลายตัวทำให้แต่ละแห่งมีการตั้งค่าวัคซีนที่แตกต่างกันตามความรู้ ความเข้าใจ ซึ่งก็พบคำถามในเรื่องของการตั้งค่า การใช้ การแสดงผลในเวปบอร์ดของ HOSxP กันมากมาย แม้กระทั่งในการประชุมวิชาการประจำปี 2553 ที่จังหวัดเชียงใหม่ มีการเปิดห้องสำหรับพูดคุยในหัวข้อเรื่องวัคซีนกันโดยเฉพาะ และเชิญปรมาจารย์อย่างป่าเจดีย์ มาจับเข่าคุยกันแบบเจาะลึกกันทีเดียว..

แต่ถึงกระนั้น ในเรื่องของวัคซีนก็ยังมีคำถามที่ต้องให้คิดให้ตอบกันอีกมากมาย เนื่องจากการเพิ่มขึ้นของวัคซีนรวมและการแสดงผลในโปรแกรม HOSxP ที่ยังไม่ตอบโจทย์ที่ตรงใจผู้ใช้งานมากนัก ผมจึงอยากเขียนบทความในหัวข้อที่เกี่ยวกับวัคซีนเพื่อรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องทั้งหมด รวมถึงวิธีการใช้งานที่ได้จากประสบการณ์ในการทดลองใช้กับฐานข้อมูลของโรงพยาบาล

เอาละครับก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักกับตารางต่างๆ ใน HOSxP และ HOSxP PCU ด้วยว่ามีตารางที่เกี่ยวข้องอะไรบ้าง

ตารางที่เกี่ยวข้องกับวัคซีน
1. vaccine_combination
2. person_vaccine
3. wbc_vaccine
4. baby_items
5. epi_vaccine
6. student_vaccine
7. women_vaccine
8. anc_service
9. provis_vcctype

1. vaccine_combination
ตาราง Vaccine_combination เป็นตารางที่เกี่ยวกับการกำหนดค่าของวัคซีนโดยเฉพาะตัววัคซีนรวม ช่วงแรกมีการกำหนดค่าในกลุ่มของวัคซีน DTPHB เนื่องจากในช่องการแสดงผลของบัญชี 3 ยังไม่มีช่องแสดงข้อมูลของ DTPHB แต่ว่าในทางปฏิบัติมีการใช้วัคซีนตัวนี้แทน DTP และ HBเพื่อลดจำนวนครั้งในการฉีดให้กับเด็ก ดังนั้นถึงแม้จะมีการเพิ่มข้อมูลวัคซีน DTPHB ในตาราง person_vaccine แต่เวลาประมวลผลความครอบคลุมยังคงคิดในระบบเดิมคือ BCG,HB,DTP,OPV,Measle ทำให้ต้องกำหนดค่าในvaccine_combination เืพื่อที่เวลาลงการฉีดวัคซีน DTPHB จะมีวันที่ไปแสดงในช่องของวัคซีน DTP และ HB

ใน HOSxP เวอร์ชั่นใหม่ๆ บัญชี 3 มีช่องแสดงผลของวัคซีน DTPHB ,Measle/MMR และสามารถกำหนดการคำนวนได้ว่าจะใช้วัคซีนตัวในการคำนวนความครอบคลุมทำให้ตาราง vaccine_combination ในปัจจุบันอาจจะไม่ต้องตั้งค่าอะไรที่ซับซ้อนเหมือนแต่ก่อน

2. person_vaccine
ตาราง Person_vaccine เป็นตารางข้อมูลวัคซีน และรหัสต่างๆที่ต้องกำหนดให้ถูกต้องตามมาตรฐานของ สนย.หรือ สปสช. ที่มีการชี้แจงเรื่องการกำหนดค่ามาตรฐานเกี่ยวกับวัคซีนในชุดข้อมูล 18 แฟ้ม หรืออ้างอิงได้จาก http://www.thcc.or.th/download/vaccine.pdf ซึ่งเป็นศูนย์ข้อมูลที่เกี่ยวกับการกำหนดมาตรฐานรหัสและ้ข้อมูลสุขภาพแห่งชาติ ดังนี้ข้อมูลในตารางนี้จึงสามารถอ้างอิงตามชุดข้อมูลมาตรฐานในการกำหนดข้อมูล

3. wbc_vaccine
ตาราง wbc_vaccine เกี่ยวข้องโดยตรงกับบัญชี 3 งานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในเ็ด็ก 0-1 ปี ซึ่งจะมีรายวัคซีนที่ใช้อ้างอิงกับตาราง person_vaccine และ vaccine_combination คือ BCG,HB,DTP,OPV,Measle/MMR, และ DTPHB

วัคซีน DTPHB และ Measle/MMR เป็นวัคซีนรวมที่เพิ่งมีการใช้มาไม่นาน ( DTP ก็เป็นวัคซีนรวมตัวหนึ่ง) ตัววัคซีน DTPHB ก่อนหน้านี้มีการกำหนดใน Vaccine_combination เพื่อให้สามารถแสดงผลใน DTP และ HB ตามที่ผมได้อธิบายใน vaccine_combination แต่ตัว Measle/MMR เป็นวัคซีนที่เริ่มมีการใช้งานในเดือน กรกฎาคม 2553 และกระทรวงสาธารณสุขได้เริ่มกระจายวัคซีน MMR สำหรับให้บริการแก่เด็กอายุ 9-12 เดือน ทดแทนวัคซีน Measle (หัดชนิดเดี่ยว) แต่มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับ MMR ของนักเรียน ป.1 ที่เดิมทีเข้าใจว่าเป็นรหัสวัคซีนตัวเดียวกัน จึงเรียกกันว่า MMR แต่ใช้รหัสวัคซีนต่างกัน คือ 061 และ 071 ต่อมาจึงมีการปรับชื่อที่ใช้เรียกให้เหมาะสม เป็น Measle/MMR สำหรับเด็ก 0-12 เดือน และ MMR สำหรับเด็ก ป.1 เนื่องจากวัคซีนทั้ง 2 ชนิดผลิดจากเชื้อคางทูมต่างสายพันธุ์กัน และการผลิตวัคซีนสำหรับเด็กเล็กมีขนาด Single dose (อัตราการสูญเสียวัคซีน 1%) ส่วน MMR ในเด็ก ป.1 มีการผลิตขนาด multiple dose (อัตราสูญเสีย 10 %) ดังนั้นจึงมีข้อห้าม นำวัคซีน MMR ไปฉีดให้กับเด็ก 0-1 ปี แทน Measle/MMR และไม่ควรนำ Measle/MMR ในเด็กเล็กมาฉีดแทน MMR ในนักเรียน ป.1 เนื่องจากวัคซีนมีจำนวนจำกัด

4. baby_items
ตาราง baby_items เป็นตารางวัคซีนสำหรับการลงบันทึกข้อมูลกรณีที่มารับบริการโดยผ่านโมดูลของ OPD หรือ ER โดยเฉพาะกับกลุ่มประชาชนทั่วไป เช่นการฉีดวัคซีน TT ,วัคซีน FLU และวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า เป็นต้น

5. epi_vaccine
epi_vaccine เป็นตารางที่เกี่ยวข้องกับ person_vaccine และใช้ในบัญชี 4 ซึ่งมีรายการวัคซีนที่ใช้ฉีดในเด็ก 1-5 ปี โดยมีรายการวัคซีน คือ JE,DTP,OPV (ซึี่งจะเห็นว่าตัววัคซีน DTP ก็ยังมีใช้อยู่เฉพาะเด็กกลุ่มนี้)

6. student_vaccine
student_vaccine เป็นตารางวัีคซีนที่เกี่ยวข้องกับบัญชี 5 กลุ่มเด็กนักเรียน ซึ่งมีรายการวัคซีนพื้นฐานประกอบด้วย BCGs, dT,MMR, OPVs (โดยวัคซีนกลุ่มนี้จะเห็นว่ามีวัีคซีน dT ที่เป็นวัคซีนสำหรับฉีดในเด็กนักเรียน และหญิงตั้งครรภ์)

7. women_vaccine และ 8. anc_service
ทั้ง 2 ตารางมีความเกี่ยวข้องกับวัีคซีนป้องกันบาดทะัยักในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ ซี่งต้องมาทำความเข้าใจกันอย่างนี้ก่อนครับ
1. วัคซีน TT เป็นวัคซีนที่ใช้ในการป้องกันบาดทะยักในในบาดแผล และหญิงตั้งครรภ์ (แต่ก่อนก็ใช้ TT ตัวเดียวนี่แหละครับ)
2. วัคซีน dT เป็นวัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ(d) และบาดทะยัก(T) ในฉีดในกลุ่มเด็กนักเรียน และหญิงตั้งครรภ์โดยมีเหตุผลในทางวิชาการสนับสนุนว่าควรกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อโรคคอตีบซึ่งลดต่ำลงในผู้ใหญ่ที่ไม่มีการติดเชื้อทางธรรมชาติจึงให้ฉีด dTตั้งแต่ปี 2548 เพื่อที่จะได้มีภูมิคุ้มกันทั้งคอตีบและบาดทะยัก ทางสำนักงานควบคุมโรคติดต่อจึงสนับสนุนวัคซีนในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์และเด็กนักเรียน คือ วัคซีน dT แต่ในกลุ่มอื่นเช่น กรณีมีบาดแผลมาที่ห้องฉุกเฉินต้องฉีดวัคซีนป้องกันโรคบาดทะยัก วัคซีนตัวนี้ไม่มีสนับสนุนโรงพยาบาลจะต้องจัดซื้อเอง ซึ่งส่วนใหญ่ก็อาจจะจัดซื้อเป็น TT อย่างเดียว และมีการกำหนดรหัสขึ้นมาใหม่เพื่อให้มีความชัดเจนออกเป็น dTANC ซึ่งใช้เฉพาะหญิงตั้งครรภ์ แต่ก็สร้างความสับสนให้กับการตั้งค่าฐานข้อมูลพอสมควรดังนั้นในช่วงแรกจึงมีการกำหนดข้อมูลในตาราง women_vaccine และ anc_service เป็น TT/dT บ้าง หรือ dTANC/TT บ้าง ทั้งๆที่วัคซีนสองตัวนี้เป็นคนละชนิดกัน

ในโปรแกรม HOSxP บัญชี 2 ช่องข้อมูลวัคซีน จึงมีช่องสำหรับแสดงวันที่รับวัคซีนของ TT และ dTANC ที่แยกออกจากกันชัดเจนดังนั้นในการเซตค่าฐานข้อมูลของวัคซีน TT และ dT (หรือ dTANC ) ควรเป็นคนละชนิดกันครับ เพราะอาจจะมีบางครั้งที่สถานบริการไม่มีวัคซีน dT ฉีดให้กับหญิงตั้งครรภ์แต่สามารถนำ TT มาฉีดทดแทนได้ เพื่อป้องกันการสับสนจึงควรกำหนดฐานข้อมูลวัคซีนให้ตรงกับการให้บริการจริง โดยสรุปคือ ในตาราง women_vaccine และ anc_service จะมีข้อมูลวัคซีนเพียงแค่ TT และ dTANC

9. provis_vcctype
ตาราง provis_vcctype เป็นตารางสำหรับกำหนดค่าส่งออก 18 แฟ้มครับ

ในตอนต่อไปผมจะนำวิธีการเซตค่าของข้อมูลในต่างๆ มาให้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันครับว่าควรจะเซตค่าอย่างไรที่จะสามารถทำให้การแสดงผลของวัคซีนถูกต้องในบัญชีต่างๆ ของโปรแกรม HOSxP







ภาพที่ 1 ตารางรหัสวัคซีนมาตรฐาน

ภาพที่ 2 ตารางการเก็บและการบริหารวัคซีน